- Advertisement -

ჩვენს ქვეყანაში ბავშვები არ არიან პრიორიტეტები – ინტერვიუ სახალხო დამცველთან

749

ბოლო დროს განვითარებული მნიშვნელოვანი მოვლენები, სასამართლო სისტემაში, სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში, ქალთა და ბავშვთა უფლებების კუთხით ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა ომბუსმენმა „აიპრესთან“ ინტერვიუში შეაფასა.

ომბუდსმენთან ინტერვიუ ე.წ. ციანიდის საქმით დავიწყეთ. უჩა ნანუაშვილი „აიპრესთან“ ამბობს, რომ პროცედურული დარღვევები რომელზეც დეკანოზმა მასთან ისაუბრა, არა ერთ კითხვის ნიშანს აჩენს. ომბუდსმენი აცხადებს, რომ დეკანოზის ინფორმაციით, დაკავებიდან რამდენიმე საათის განმავლობაში მისი ჩხრეკა არ ჩატარებულა და განმარტავს, რომ პირველ რიგში სწორედ მისი პირადი ჩხრეკა უნდა მომხდარიყო.

-ის მიუთითებდა არა ერთ დარღვევაზე, მათ შორის იმაზე, რომ აუცილებელი იყო თუნდაც ჩხრეკის ჩატარება როცა ხდება დაკავება მომენტალურად, რაც მამალაძის ინფორმაციით არ განხორციელებულა რამდენიმე საათის განმავლობაში, ასევე მას არ მისცეს შესაძლებლობა დაკავშირებოდა ოჯახს, ასევე ადვოკატს, ასევე მას არ განემარტა სტატუსი თუ მიზეზით და რა მოტივით იყო დაკავებული და ასეთი სახის დარღვევებზე საუბრობს ის დაკავების დროს და რამდენიმე საათის განმავლობაში ფაქტიურად გარუკვეველი მდგომარეობაში იყო, ის მოთხოვნები რაც არის კანონმდებლობით, რომ დაკავებულს უნდა განემარტოს დაკავების მიზეზი, ჩატარდეს ჩხრეკა, გაფორმდეს ეს ყველაფერი, შესაბამისად მოწმეების აუცილებლობა არის. ეს პროცედურები საკმაოდ სერიოზული დარღვევებით განხორციელდა.

ის ფაქტიურად გასული იყო ქვეყნიდან, იმყოფებოდა ნეიტრალურ ტერიტორიაზე, საპასპორტო კონტროლის გავლის შემდეგ დააკავეს და რა თქმა უნდა, ეს ყველაფერი გარკვეულ კითხვის ნიშნებს იწვევს, მით უმეტეს, როცა ის ამბობს, რომ მას არაფერი საეჭვო არ ჰქონია ხელჩანთაში და როცა არის მით უმეტეს, რაღაც ინფორმაცია, პირველ რიგში სწორედ მისი პირადი ჩხრეკა უნდა განხორციელდეს, მას აქვს თუ არა თან და არა ჩაბარებულ ჩემოდანში, რომელიც სხვა საკითხია კიდევ, რეალურად ამ საქმესთან დაკავშირებით გარკვეულ პროცედურულ სავარაუდო დარღვევებზე არის საუბარი.

თქვენ გაავრცელეთ განცხადება, სადაც ნათქვამი იყო რომ დეკანოზ გიორგი მამალაძის საქმეში დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმფცია, კონკრეტულად რა განცხადებებით დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმფცია და ვინ იყვნენ ის მაღალი თანამდებობის პირები, რომლებმაც დაარღვიეს?

აქ იყო მტკიცებით ფორმაში საუბარი, რომ დანაშაული აღიკვეთა, თუმცა იქ არ ყოფილა, რომ ეს დანაშაული შესაძლოა იყოს სავარაუდო. მათ შორის პროკურატურის განცხადებაში , მათ შორის მაღალი თანამდებობის პირების განცხადებებში იყო მტკიცებით ფორმაში საუბარი, რომ ადგილი ჰქონდა დანაშაულს, თუნდაც იარაღთან დაკავშირებით იყო მტკიცებით ფორმაში საუბარი, რომ ეს იარაღი შეიძინა და აქვს გიორგი მამალაძეს.

პროკურატურის განცხადებას გულისხმობთ?

კი პროკურატურის განცხადებას.

საზოგადოებამ უკვე იცის ამ საქმის ერთ-ერთი მოწმის ვინაობა, ხომ არ შეიძლება ამან რისკის ქვეშ დააყენოს მისი უსაფრთხოება?
სახელმწიფო დაცვის პროგრამაშია როგორც ვიცი ჩართული. სახელმწიფოსგან დაცვის პროგრამაში ჩართვა მე ვფიქრობ მნიშვნელოვანია, თუმცა ასევე სამწუხაროა ის ფაქტი, რომ რამდენიმე დღეა გასული მას შემდეგ, რაც მე მოვინახულე პირადად მამალაძე და მისი ერთ-ერთი თხოვნა, რომელიც ეხებოდა მისი ოჯახის უსაფრთხოების დაცვას, რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, ამაზე რეაგირება ბოლო პერიოდამდე არ არის შესაბამისი უწყებების მხრიდან.

დღეს ცნობილი გახდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის აღმასრულებელი საბჭოს ხედვა, რომლის მიხედვით „რეალური სივრცე“, „წითელი ზონა“ და კიდევ რამდენიმე გადაცემა დასახური გადაცემების რიცხვში არიან. კრიტერიუმად განისაზღვრა რეიტინგი, რამდენად მიზანშეწონილია რეიტინგზე დაყრდნობით გადაწყვეტა რომელი გადაცემები უნდა დაიხუროს და რომელი არა?

აქ საუბარი თავიდან იყო იმაზე, რომ საერთოდ უნდა შეჩერებულიყო გადაცემები გარკვეული პერიოდის განმავლობაში და რეალურად ეს იქნებოდა კანონის დარღვევა და კანონის მოთხოვნა არის რომ ის ვალდებულია გარკვეულ თემებზე კონკრეტული გადაცემები მოამზადოს. აქედან გამომდინარე საზოგადოებრივმა პროტესტმა მე ვფიქრობ გარკვეული შედეგი გამოიღო, როდესაც არხის ხელმძღვანელობამ გარკვეულწილად გადახედა საკუთარ სტრატეგიას.

ჩვენც, რა თქმა უნდა, ჩართული ვართ ამ პროცესში, არა ერთი შეხვედრა გაიმართა მათ შორის სამეურვეო საბჭოსთან, ჟურნალისტებთან და ა.შ. მაგრამ მთავარი არის ის, რომ მე ვფიქრობ, საზოგადოებრივი მაუწყებლის დანიშნულება კარგად უნდ გავაცნობიეროთ, ეს არ არის კომერციული არხი, რომელიც სწორედ რეიტინგებზე იქნება გამოკიდებული და რეიტინგიდან გამომდინარე გადაწყვეტს ამა თუ იმ გადაცემის ეთერში გაშვების საკითხს, ამიტომ მნიშვნელვანია რომ თუნდაც ის ვალდებულება, რაც კანონით აკისრია და კანონში ძალიან ნათლად არის ჩამოთვლილი ის თემები, საკითხები, რომ საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა უნდა მოიცვას საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფი, მათ შორის ისეთი თემები, რომელიც არ არის კომერციული და შესაძლოა რაოდენობა არ იყოს დიდი აუდიტორიის, მაგრამ ვალდებულება გააჩნია. არის თემები, რომლებიც ვერასოდეს ვერ იქნება კომერციული და რეიტინგული, მაგრამ მოსახლეობას აქვს უფლება მიიღოს ინფორმაცია გარკვეულ საკითხებზე და ეს უნდა იყოს დაკმაყოფილებული და კითხვის ნიშნები კიდევ უფრო მეტია, როცა ასეთი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული და წითელ ზოლში მოხვდნენ საკმაოდ მე ვიტყოდი, რომ… მე არ ვიცი როგორ ითვლება ეს რეიტინგი, მაგრამ საზოგადოებისთვის საკმაოდ საინტერესო თემებზე მომზადებული გადაცემები, რომელიც გადიოდა თუნდაც "რეალურ სივრცეში", "წითელ ზონაში" და ა.შ.

ჩვენ განსაკუთრებული აქცენტი გვაქვს ადამიანის უფლებებზე და თუნდაც „რეალური სივრცე“ იყო ერთ-ერთი მთავარი გადაცემა, სადაც სწორედ სოციალური პრობლემები და ადამიანის უფლებათა საკითხები შუქდებოდა ძალიან აქტიურ რეჟიმში და მე ვფიქრობ, ამ გადაცემის ამოღება კიდევ უფრო მეტ კითხვის ნიშანს აჩენს.

იქ რეიტინგის გარდა კიდევ საუბარია თუნდაც ხარჯვით ნაწილზე, მაგრამ მე როგორც გადავხედე, ამ სიაში მაგალითად არის გადაცემა, რომელიც ამერიკის ხმის მიერ მზადდება და მაუწყებელს რეალურად არაფერი უჯდება მისი მომზადება და მაშინ რატომ გამოდის ისე, რომ ეს გადაცემაც მოყოლილია წითელ ზოლში. ჩემთვის კიდევ უფრო მეტი კითხვის ნიშნები ჩნდება, რა კრიტერიუმების საფუძველზე მოხდა ამ სიის შედგენა და ვინ და როგორ მოყვა ამ ზოლში.

გადავიდეთ მოსმენების კანონპროექტზე. თქვენი პოზიცია იცის საზოგადოებამ, თუმცა კიდევ უფრო დეტალურად რომ განვმარტოთ, რატომ არის საჭირო რომ ახლადშექმნილი სააგენტო არ იყოს სუს-ის დაქვემდებარების ქვეშ, რა ხარვეზებს ხედავთ კიდევ კანონპროექტში?

მთავარი ჩემთვის არის ის, რომ უნდა შესრულდეს ის გადაწყვეტილება, რაც საკონსტიტუციო სასამართლომ მიიღო გასულ წელს და სასამართლომ საკმაოდ დიდი დროც მისცა კანონმდებლებს, რომ კანონი შეეცვალათ. ეს პერიოდი უფრო უკეთესად უნდა გამოეყენებინათ.

როდესაც სახელმწიფომ დაადასტურა, რომ ათეულობით ათასი უკანონო მოსმენა ხდებოდა, ასეთი მასალები არსებობს და გამოძიება მიმდინარეობს პროკურატურაში მოსმენებთან დაკავშირებით, რომელიც წინა წლებს ეხება, როცა ასეთი მძიმე მემკვიდრეობაა ქვეყანაში, ამ ფონზე უნდა გაკეთდეს ყველაფერი იმისთვის, რომ ნდობა გაიზარდოს და ისეთ ორგანოსთან იყოს ეს სამსახური, რომელიც უფრო მეტი ნდობით ისარგებლებს საზოგადოებაში.
იქ არის ასევე მთელი რიგი საკითხები, რომელიც გაურკვეველია. მაგალითად, როგორ არის ჩანაწერი-სპეციალური კომისია იქმნება, რომელმაც უნდა შეარჩიოს ხელმძღვანელი, მაგრამ უსაფრთხოების სამსახურის უფროსმა უნდა შესთავაზოს სამი კანდიდატურა, მაგრამ საიდან უნდა მოვიდეს ეს სამი კანდიდატურა, რა პრინციპებით უნდა შეირჩეს, არსად გაწერილი არ არის. ამას სჯობს იყოს ღია პროცესი და თვითონ კომისიამ გადაწყვიტოს და მან შეარჩიოს ის სამი კანდიდატი. 

მოსმენებთან დაკავშირებული გამოძიებები ახსენეთ და რამდენად ეფექტურად მიმდინარეობს, თუ გაქვთ ამაზე ინფორმაცია? 

ჩვენ არ ვართ კმაყოფილნი გამოძიებით, რომელიც მიმდინარეობს უკვე წლებია. რეალურად უმეტესობა ასეთი საქმეებზე გამოძიება კვლავ მიმდინარეობს, მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ დიდი დროა გასული, ინფორმაცია კი არ აქვს საზოგადოებას, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს იმ უნდობლობას, რომელიც სისტემის მიმართ არსებობს და მე ვფიქრობ, ეს უნდა კარგად გაითავისოს ხელისუფლებამ.

ერთ-ერთ ინტერვიუში 2013 წელს (რადიო თავისუფლებასთან) თქვენ ამბობთ, რომ სასამართლო სისტემა აღარ არის დამოკიდებული აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე. საინტერესოა, ახლაც იგივე აზრი გაქვთ თუ არა ამასთან დაკავშირებით?

რა თქმა უნდა, იყო დრო, როცა ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ, სასამართლო სისტემაში გაჩნდა გარკვეული თავისუფლება და ვხედავთ იმის შემდეგაც, რომ ზოგადად თუ შევაფასებთ სასამართლო სისტემაში მიმდინარე პროცესებს, არა ერთი გადაწყვეტილება ყოფილა მიღებული, რომელიც მიუთითებს, რომ სასამართლო უფრო მეტად იყო დამოუკიდებელი და გარკვეულწილად დამოუკიდებლობის ხარისხი გაიზარდა. ეს თუნდაც იქიდან ჩანს, რომ გამამართლებელი გადაწყვეტილებების რაოდენობა ზოგადად გაზრდილია. თუმცა, ხარვეზები არის და უკავშირდება თუნდაც იმას, მესამე ტალღა სასამართლო რეფორმის გაჭიანურდა რამდენიმე წლის განმავლობაში, ბოლო სამი წლის განმავლობაში გვქონდა გარკვეული რეკომენდაციები.
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რეკომენდაცია ამ მხრივ იყო საქმეების განაწილების ელექტრონული წესის შემოღება, თუ ჩვენ გადავხედავთ საქმეებს, დავინახავთ, რომ ეს მოქმედი წესი, როცა სასამართლოს თავმჯდომარე წყვეტს რომელი მოსამართლე გაამწესოს ამა თუ იმ საქმეზე, ძალიან ბევრ კითხვის ნიშნებს აჩენდა რბილად რომ ვთქვათ და სუბიექტურობის განცდა გვქონდა ყოველთვის, რა პრინციპით ხდებოდა საქმეების განაწილება.
ამის გარდა იყო ძალიან ბევრი გაუგებარი რამ, თუნდაც პროცესი, რომელიც მიმდინარეობდა 2015 წლის ბოლოდან და შემდეგ 2016 წელს, ეს ეხება მოსამართლეთა დანიშვნას, ასევე დაწინაურებას საქალაქოდან სააპელაციოში, როდესაც არანაირი კრიტერიუმები არ არსებობდა რა პრინციპების საფუძველზე მოხდა მოსამართლეების შერჩევა, ან მათი დაწინაურება. არა ერთი რეკომენდაცია გვქონდა, რომ კანონში ასახულიყო ეს კრიტერიუმები მოსამართლეთა გამწესებისა და დაწინაურების.

რამდენად მოხდა მათი გაზიარება?

გარკვეულწილად მოხდა რაღაც საკითხებში, კანონპროექტის ფარგლებში, მაგრამ იგივე საქმის განაწილების ელექტრონული წესი ძალაში შევა მხოლოდ მომავალი წლის დასაწყისში, რაც ასევე პრობლემურია, რადგან ტექნიკურად თითქმის ყველაფერი მზად არის, რომ ეს ცვლილება რაც შეიძლება მალე შევიდეს ძალაში. მთლიანობაში, კარგია, რომ ეს რეფორმები გრძელდება, მაგრამ ხაზს ვუსვამ, რომ პროცესი დაგვიანებული და გაჭიანურებულიც კი იყო.

მთლიანობაში ხარვეზები საკმაოდ ბევრია სასამართლო სისტემაში და ვფიქრობ, მთავარი სფერო, სადაც კვლავ რჩება პრობლემები სწორედ სასამართლო სისტემაა. თითქმის არც ერთ ჩვენს წინადადებაზე რომელიც ეხებოდა მოსამართლეების მხრიდან სავარაუდო დისციპლინურ დარღვევებს არც ერთ შემთხვევაში არ დამდგარა კონკრეტული შედეგი. ასეთი ათეულობით წინადადება იყო გაგზავნილი, როგორც ჩემი სახალხო დამცველობის პერიოდში, ასევე წინამორბედების დროს. როცა გადავხედეთ ამ წინადადებებს თითქმის არც ერთ შემთხვევაში არ არის კონკრეტული მოსამართლის მიმართ, როცა რეალურად არსებობდა დარღვევა და ცალსახა იყო სავარაუდო დარღვევები, არ იყო გამოყენებული იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მხრიდან არანაირი სანქცია, არანაირი დისციპლინური ღონისძიება მოსამართლის მიმართ, ეს პრობლემა რეალურად კვლავ რჩება.

რუსთავი 2-თან დაკავშირებით ბოლო დროს განვითარებული მოვლენები რომ შევაფასოთ, თუნდაც ის გამოძიება, რომელთან დაკავშირებითაც ნიკა გვარამია გამოკითხეს ახლახანს, გვარამია აცხადებს, რომ გამოძიება უკანონო მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დაიწყო, ამ საქმესთან დაკავშირებით თუ გიჩნდებათ თქვენ რაიმე კითხვები?

ჩვენ მტკიცებულებებს ვერ შევაფასებთ, სახალხო დამცველი რა თქმა უნდა ამ პროცესში სავარაუდო პროცედურულ დარღვევებზე საუბრობს და ვისაუბრებთ, მაგრამ მტკიცების მომენტი არის სასამართლოს საქმე და ის აფასებს, ჩვენ კომპეტენციიდან გამომდინარეც არ გვაქვს უფლება და ვერც შევაფასებთ გარკვეულწილად. ამიტომაც ეს ისეთი თემებია, რაზეც უნდა ჩატარდეს ექსპერტიზა და აქ მნიშნელოვანია ეს თანასწორუფლებიანობა იყოს დაცული, რომ ორივე მხარეს ჰქონდეს შესაძლებლობა დააყენოს გარკვეული შუამდგომლობები, ეს არის გარკვეულწილად შეჯიბრებითობის პრინციპიც, რომ დავინახავთ, რამდენად იქნება გათვალისწინებული თუნდაც რუსთავი 2-ის წარმომადგენლებთან დაკავშირებით იქნება თუ არა დაცული ის მოთხოვნები, რომელიც არსებობს კანონით. ეს არის ყველაზე მნიშნელოვანი რომ ეს პროცესუალური უფლებები იყოს დაცული.

ჩვენ ვადევნებთ თვალყურს ამ პროცესს იმ ეტაპიდანვე როცა პირველი გადაწყვეტილება იყო რუსთავი 2-ის წინააღმდეგ, ოღონდ ხაზს ვუსვამ, სადაც იკვეთება გარკვეული პროცესუალური დარღვევები ჩვენ ვახდენთ რეაგირებას და საპარლამენტო ანგარიშზეც გვექნება ამაზე დეტალური საუბარი.

2015 წლის საპარლამენტო ანგარიშში ლოპოტას ხეობასთან დაკავშირებულ გამოძიებაზე გქონდათ საუბარი და მაშინ გამოძიება არაეფექტურად შეაფასეთ. დღეის მდგომარეობით რა ვითარებაა ამ კუთხით, რაიმე ახალი ხომ არ არის?

კარგია რომ გაიხსენეთ, იმიტომ რომ საწუხაროდ, ყველამ დაივიწყა ამის თაობაზე. ჯერ კიდევ მაშინ როცა 2013 წელს საპარლამენტო ანგარიშში ვისაუბრეთ, იყო დაპირება რომ დაგვეცადა გამოძიებისთვის, პარლამენტარებზეა საუბარი და თუ არ მოხდებოდა რეალურად გამოძიება შემდეგ შექმნილიყო საპარლამენტო დროებითი საგამოძიებო კომისია, რის შექმნასაც ვითხოვდით. ჩვენ გასულ წელსაც მივმართეთ ასევე პარლამენტს, იქიდან გამომდინარე, რომ ჩვენი დაკვირვებით რეალურად არანაირი პროგრესი გამოძიებაში არ შეინიშნებოდა, საკმაოდ დიდი დროა გასული, იმაზე მეტი, ვიდრე რეალურად სჭირდება ნებისმიერ გამოძიებას. სამწუხაროდ, ეს საქმეც არის თაროზე შემოდებული და პირდაპირ ვიტყვი, რომ როგორც ჩანს აქ პოლიტიკურ ნებაზეც არის საუბარი, 4 და 5 წელი არ სჭირდება საქმის გამოძიებას.
ფაქტია რომ ასეთი საქმეების გაჭიანურება უფრო მეტ პრობლემებს წარმოშობს მომავალში, იგივე პანკისში არსებული მდგომარეობა დღეს გარკვეულწილად მაინც არის დამოკიდებული იმაზე, რამდენად მოხდება რეაგირება ასეთ ფაქტებზე.

პენიტენციურ დაწესებულებებში სავარაუდო არასათანადო მოპყრობასთან დაკავშირებით გვახსოვს თქვენი განცხადებები, ამის ეფექტური გამოძიება თუ ხდება და რამდენ შემთხვევაში დადასტურდა არასათანადო მოპყრობა პენიტენციურ სისტემაში?

თუ ჩვენ გადავხედავთ სტატისტიკას წლების განმავლობაში, დავინახავთ, რომ არასათანადო მოპყრობა შეიძლება ითქვას, რომ შემცირებულია ამ სისტემაში, ვსაუბრობ ისეთ ფაქტებზე, რომელიც გამყარებულია გარკვეული დოკუმენტებით. ასეთი კარგად დოკუმენტირებული საქმეები 2014 წელს იყო 28, მათ შორის 21 იყო სასჯელაღასრულების დაწესებულებებში და 7 იყო პოლიციის განყოფილებებში. ჩვენ დავინახავთ, რომ დინამიკა იცვლება 2015 წლიდან, პროცენტულად უფრო მეტი ასეთი ფაქტი იყო პოლიციაში, იგივე გასულ წელსაც თუ შევადარებთ, ჩვენ დავინახავთ, რომ პოლიციაში უფრო მეტად ჭარბობდა.

რამდენი ასეთი ფაქტი იყო 2016 წელს?

2 ასეთი წინადადება იყო როცა მოვითხოვეთ გამოძიების დაწყება, როცა იყო გარკვეული მტკიცებულებები არასათანადო მოპყრობასთან დაკავშირებით პენიტენციურ დაწესებულებებში. თუმცა იყო პოლიციის განყოფილებებში გაცილებით მეტი, თუ სწორად მახსოვს 9 ასეთი შემთხვევა.

რამდენ შემთხვევაში მოხდა გამოძიება?

გამოძიება ყველა ასეთ შემთხვევაზე იქნა დაწყებული, თუმცა კვლავ პრობლემად რჩებოდა ის საკითხი, რომ რიგ შემთხვევებში ის იყო არაეფექტური. მაგალითისთვის როცა ვსაუბრობთ 2014-2015 წლის საქმეებზე, უმეტესობა მათგან კვლავ არის მიმდინარე. როცა საუბარია იმაზე, რომ გამოძიება უნდა იყოს ეფექტური, ეს ნიშნავს იმას, რომ გონივრულ ვადაში უნდა დასრულდეს გამოძიება და შედეგი დადგეს. მხოლოდ რამდენიმე შემთხვევაში მოხდა ბრალის წაყენება კონკრეტული სამართალდამრღვევის მიმართ. ეს იყო ძალიან ცნობილი საქმეები, ადვოკატის ცემის ფაქტზე, ერთ-ერთი ჟურნალისტის მიმართ განხორციელებულ ცემის ფაქტზე ბორჯომში, სულ რამდენიმეა ასეთი ფაქტი, როცა ბრალი წაეყენათ.

ეფექტური გამოძიების პრობლემა დღემდე არსებობს, ნაწილი საქმეების დახურულია სხვათა შორის და ჩვენ ამაზე არა ერთი შეხვედრა გავმართეთ მათ შორის პროკურატურასთან და ჩვენი რეკომენდაცია კვლავ რჩება დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის შექმნა, რადგან ასეთი ფაქტების გამოძიება ეფექტურად არ ხდება არსებულ სისტემაში, მათ შორის პროკურატურის მხრიდან, მიუხედავად იმისა, რომ პროკურატურა ცდილობს და აქვთ სურვილი გარკვეული საქმეების გამოძიების. თუმცა, მაინც მივდივართ შედეგამდე, სწორედ ამაშია ჩვენი და პროკურატურის ურთიერთკრიტიკა, რა ითვლება რეკომენდაციების შესრულებად, გამოძიება იწყება, მაგრამ როცა საქმეების დიდი ნაწილი არ არის ბოლომდე მისული, არ დგება შედეგი, რამდენად შეიძლება ეს ჩაითვალოს რეკომენდაციების შესრულებად? ჩვენ ვფიქრობთ რომ რეკომენდაციების შესრულება მხოლოდ ის არ არის, რომ გამოძიება დაიწყო.

ის რომ კონკრეტულ პირს წაეყენოს ბრალი, ასეთი საქმეები იყო რამდენიმე, თითზე ჩამოსათვლელი, მაგრამ მომართვიანობა არასათანადო მოპყრობაზე სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან ნამდვილად არის შემცირებული, მომართვებიდან დაახლოებით ნახევარზე მეტი შეიძლება ითქვას რომ არის სამედიცინო ხასიათის ჩივილებზე, ჯანმრთელობის დაცვის უფლებასთან დაკავშირებით.

197 ოქმი დაიწერა, როგორც მახსოვს, მათგან უმეტესობა ჯანდაცვის უფლებას ეხებოდა?

ეს ცხელი ხაზის ფარგლებში, თორემ ისე მეტია, 1000-ზე მეტია 2016 წელს.
პენიტენციური ჯანდაცვა მე ვფიქრობ რომ არის ერთ-ერთი ყველაზე … და ზოგადად სამინისტროც ამაყობს იმ რეფორმებით, რომელიც განხორციელდა და ეს სახეზეა, მართლა არ შეიძლება შედარება იმ დროსთან, როცა პენიტენციური ჯანდაცვის სისტემის ბიუჯეტი იყო მართლაც მიზერული, არ არსებობდა სამედიცინო განყოფილებები, ინფრასტრუქტურა. ის ციფრები, რაც განხორციელდა არის მართლაც შთამბეჭდავი, მაგრამ რადგან არის გარკვეული უკმაყოფილება სამედიცინო მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებით, ეს ის თემაა, რომელიც არის შესასწავლი, პენიტენციურ სისტემაში ჯანდაცვის საკითხებზე ანგარიშს ჩვენ მოგვიანებით გამოვაქვეყნებთ .

25 იანვარს გაეროს ბავშვთა უფლებების კომიტეტში იყო ანგარიშის წარდგენა, რომელსაც ესწრებოდნენ თქვენი წარმომადგენლებიც , რა შენიშვნები და რეკომენდაციები გამოითქვა კომიტეტის მხრიდან?

ჩვენ გვქონდა ალტერნატიული ანგარიში წარდგენილი გაეროში და ბევრი რეკომენდაცია გაზიარებული. პრობლემები ნამდვილად ბევრია და ძალადობა არ არის მხოლოდ ერთი პრობლემა. ეს უკავშირდება იგივე განათლებას, ჯანდაცვას, ბავშვთა სიღარიბეს, ჩვილ ბავშვთა და დედათა სიკვდილიანობას, სადაც ასევე საკმაოდ მძიმე მაჩვენებლები გვაქვს და ევროპაში ლიდერ პოზიციაზე ვიმყოფებით კვლავ.

არასამთავრობო ორგანიზაციები ხშირად მიუთითებენ ხოლმე სოციალური მომსახურების სააგენტოს არაეფექტურ მუშაობაზე, თქვენც გაავრცელეთ განცხადება ცოტა ხნის წინ, რომ არაეფექტური იყო მათი ქმედებები არასრულწლოვნის პრობლემასთან დაკავშირებთ და კრიტიკა არის ხოლმე იმაზეც რომ სააგენტოს საკმაოდ მწირი რესურსი აქვს, უფრო დეტალურად თუ შეგიძლიათ შეაფასოთ, რა ვითარებაა ამ კუთხით?

სოც მუშაკების რაოდენობა არის ძალიან მცირე, რაც არ არის ადეკვატური, არ ხდება მათი უზრუნველყოფა ტრანსპორტით, არის მუნიციპალიტეტები, სადაც ერთი სოც მუშაკია და იქ სადაც 20 000 ადამიანი ცხოვრობს და 40 000, რეალურად ფორმალურია სოც მუშაკის არსებობა. ცალკე ის მიზერული ხელფასი, რომელიც მათ გააჩნიათ, ეს ცალკე პრობლემას წარმოადგენს და ამ მხრივ მეც მესმის, რომ ეს გამოწვევები ნამდვილად არსებობს, იმიტომ რომ სერვისები უნდა არსებობდეს და იყოს ეფექტური და როცა ასეთი სიტუაციაა სოციალური მუშაკებს კუთხით, იქ გასაგებია, რა შედეგზე უნდა ვისაუბროთ, ვერ ვისაუბრებთ.

მთავარი პრობლემა ჩვენ რასაც ვაფიქსირებთ, ის არის რომ არ ხდება პროაქტიულად ასეთი ფაქტების გამოვლენა, სოც მუშაკი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ახდენს რეაგირებას, როცა ის იძულებულია და მოხდება ფაქტის გახმაურება და მედა, სახალხო დამცველი, არასამთავრობო ორგანიზაციები განსაკუთრებით , საზოგადოება კონკრეტულ ფაქტებზე მიუთითებს, მაგრამ ის რომ მათ თავად დასახონ გეგმები, რომ უფრო პროაქტიულ რეჟიმში მოახდინონ გამოვლენა ასეთი ფაქტების, ეს არის პრობლემა.

ჩვენ არაერთხელ გამოვავლინეთ, მივმართეთ სოციალური დაცვის სააგენტოს, რომ მომხდარიყო რეაგირება როცა გვქონდა კონკრეტული ფაქტები, როცა სოციალური მუშაკის მხრიდან იკვეთებოდა გულგრილობა და უყურადღებობა ძალადობასთან დაკავშირებით.

ბოლოს გავრცელებული თქვენი განცხადება რომ გავიხსენოთ, ის ნასაკირალში მცხოვრებ ბავშვებს ეხებოდა, რომლებიც სკოლაში აპრილის თვიდან არ დადიან. განათლების სამინისტროში აცხადებენ, რომ სკოლაში რაიმე სახის ძალადობას ადგილი არ ჰქონია, თუმცა მშობელი და ბავშვები მიუთითებენ, რომ სკოლაში ადგილი აქვს ბულინგის ფაქტებს. ამასთან დაკავშირებით რაიმე ხომ არ მოგიკვლევიათ?

მე პირადად შევხვდი ამ ოჯახსაც და არა ერთხელ ვიყავით ჩასულები ადგილზეც, სწავლობდა ჩვენი ოფისი ამ საქმეს, ამიტომაც ვაყენებდით სამინისტროს …

სოციალური მომსახურების სააგენტო აცხადებს, რომ სიტუაცია იმდენად არაორიდინალურია, რომ ჩიხში არიან.

როცა საუბარია რეფერალზე, მოგეხსენებათ არის სამი სამინისტრო რომელიც პასუხისმგებელია ასეთ ქმედებებზე. ჩვენ გვაქვს კონკრეტული ფაქტები, როცა იკვეთება ზოგადად ამ სისტემის და ამ მექანიზმის არაეფექტურობა და ამ შემთხვევაში თუნდაც ბულინგთან დაკავშირებით რეაგირება უნდა მოახდინონ, თუკი ასეთ ფაქტებს ჰქონდა ადგილი. რაღაც საკითხებთან დაკავშირებით უფრო მეტი პროაქტიულობა და ინტერესი სოციალურმა მუშაკებმაც უნდა გამოავლინონ, მათ უნდა მიიღონ უფრო მეტი ინსტუქტაჟი, სამინისტრომ უნდა გააკეთოს უფრო მეტი.

ამ ბავშვების მამამ გამოგვიგზავნა ჩანაწერი, რომელიც როგორც ამბობენ ბავშვებს აქვთ გაკეთებული და ის ჩაწერილია სოციალური მომსახურების სააგენტოს გურიის სამხარეო ცენტრში, ჩანაწერში ისმის, რომ მიმართავენ ბავშვებს, თქვენ სწავლა არ გინდათ, ზარმაცები ხართ, როგორ რობოტებივით ლაპარაკობთ, როცა ეს ბავშვები მოითხოვენ ორი პედაგოგის გათავისუფლებას. რამდენად მიზანშეწონილია ასეთი საუბარი ბავშვებთან?

სწორედ ეს არის პრობლემა, ცალკე ვსაუბრობთ იმაზე, რომ სოც მუშაკების რაოდენობა და რესურსების სიმწირეა, მაგრამ მეორე მხრივ არის კვალიფიკაციაც ასევე, რამდენად არიან კვალიფიციური ის კადრები, რომელთაც შეხება აქვთ ბავშვებთან, სწორედ ეს არის ალბათ ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა და მე ცოტა ეჭვი მეპარება, რომ ეს არ ეხება მხოლოდ ერთ კონკრეტულ მუნიციპალიტეტს, რაიონს, კონკრეტულ სკოლას, ეს პრობლემა შეიძლება ითქვას არის სისტემური ხასიათის, კვალიფიკაცია სოც მუშაკების.

კონკრეტული შემთხვევები, რომლებიც არა ერთია, ათეულობით ასეთი შემთხვევებია იგივე ჩვენს ოფისში, თუ დავაკვირდებით და შევისწავლით იგივე ბოლო პერიოდსაც, მიუთითებს იმაზე, რომ ეს სამსახური არაეფექტურია და ამას რადიკალური ცვლილებები სჭირდება. იყო შემთხვევები როცა სოციალური მუშაკების წინააღმდეგ ვითხოვდით , რომ სააგენტოს გარკვეული ზომები მიეღო და ასეთი რამდენიმე საქმეც კონკრეტული გვაქვს, მაგრამ რამდენად იყო ზომები მიღებული მათი მხრიდან, ეს სხვა საკითხია კიდევ.

რამდენი ასეთი ფაქტი დაფიქსირდა, როცა არ გამოიჩინეს შესაბამისი ყურადღება?

საუბარი არ არის ერთ, ორ და სამ ფაქტზე, აქ არის ათეულობით შემთხვევაზე საუბარი. ყოველთვის ვიღებთ პასუხს რომ სამინისტრო გაითვალისწინებს ჩვენს რეკომენდაციას კონკრეტულ, ინდივიდუალურ საქმესთან დაკავშირებით, მაგრამ ჩვენ მაინც ვხედავთ, რომ ზოგადად სურათი მთლიანობაში არ იცვლება, ანუ შესაძლოა კონკრეტულ საქმეებზე მოხდეს რეაგირება, რაღაც გამოსწორდეს, მაგრამ ამ საკითხს სჭირდება უფრო კომპლექსური გადაწყვეტა ეს ბევრ რამესთან არის დაკავშირებული, მათ შორის რესურსებთან.

როგორც ვიცი „იუნისეფთან“ ერთად დაიწყეთ პროექტი, რომლის ფარგლებშიც ახორციელებთ სკოლებში მონიტორინგს, ეკა სხილაძემ როგორც გვითხრა, მონიტორინგის დროს ბულინგის და ძალადობის სხვადასხვა ფორმები დაფიქსირდა, თუმცა მაშინ არ იყო ცნობილი საბოლოო შედეგები, ახლა თუ გაქვთ ეს შედეგები და რა შეგიძლიათ გვითხრათ?

ჯერ-ჯერობით მიმდინარეობს ეს პროექტი, ჩვენ მოვიცავით და ვცდილობთ, რომ მოვიცვათ საქართველოს რეგიონები. ეს ანგარიში სავარაუდოდ მზად იქნება მიმდინარე წლის სექტემბერში. ეს ეხება როგორც ოჯახში ძალადობას, ასევე თანატოლთა შორის ძალადობას, ასევე სკოლის მხრიდან თუკი მოხდა ასეთ ფაქტები, ამის შესწავლას გულისხმობს, ასევე ვაფასებთ კონფლიქტებს პრევენციას, ფსიქოლოგებს ჩართულობას.

რამდენად არიან ჩართულები ფსიქოლოგები?

სწორედ ამიტომაც დავიწყეთ ეს პროექტი, გვქონდა სურვილი უფრო სიღრმისეულად შეგვესწავლა, რადგან დავინახეთ, რომ იყო შემთხვევები, როცა რეალურად ამ პროცესში ნამდვილად არ იყვნენ ჩართული ფსიქოლოგები.

სამწუხაროდ, ზოგადად არის ქვეყანაში სისტემა, სადაც ბავშვთა უფლებებს ექცევა ნაკლები ყურადღება, ბავშვები არ არიან პრიორიტეტები და შესაბამისად ეს პრობლემა, მე ვფიქრობ, რომ უფრო სერიოზულია და კომპლექსური და ეს ეხება არა მხოლოდ ძალადობას ბავშვთა მიმართ, არამედ ბევრ საკითხებთან მიმართებაში ჩანს, რომ სახელწმიფოს სხვა საკითხები აქვს რომელიც პრიორიტეტულია, მაგრამ არა ბავშვთა და არასრულწლოვანთა უფლებები.

აქვე მინდა გკითხოთ ქუთაისში მანდატურის მხრიდან არასრულწლოვანზე სავარაუდო ძალადობის შესახებ, მაშინ იყო საუბარი იმასთან დაკავშირებით, რომ ოჯახი აპირებდა სავარაუდო მოძალადესთვის მიეთხოვებინა არასრულწლოვანი, რაიმე ახალი დეტალი ხომ არ არის თქვენთვის ცნობილი?

გამოძიება მიმდინარეობს, ასევე ჩვენთვის ცნობილი გახდა, რომ ფსიქოლოგი ჩაერთო ამ პროცესში და საუბარია იმაზე, რომ სოციალური რეაბილიტაცია განხორციელდეს და ის დაუბრუნდეს სასწავლო პროცესს.

ქალთა უფლებების დარღვევის სავარაუდო ფაქტებზე თუ არის თქვენთან მიმართვიანობა? როგორ შეაფასებთ სახელმწიფოს მიდგომას ამ პრობლემის მიმართ, ვიღებთ კანონში ცვლილებებს, მაგრამ კიდევ რისი გაკეთებაა საჭირო ვითარების შესაცვლელად?

გენდერული უთანასწორობა არის რეალობა ქვეყანაში, რომელიც არსებობს და ალბათ, ეს არის ის საფუძველი, რომელიც კვებავს იმ პრობლემებს, რომელიც მერე სხვადასხვა ფორმით იჩენს თავს, არა ერთი ფაქტი იყო ფემიციდის, არა ერთი ქალის გარდაცვალების ფაქტი დადგა. ეს არის ის ხილული ნაწილი, რაც ზევით ჩანს და დანარჩენი ქვევით არის ის ძალიან ბევრი პრობლემა საზოგადოებაში, რომელიც ამ პრობლემას კვებავს, თუნდაც ის სტერეოტიპები, რაც ძალიან მყარად არის გამჯდარი საზოგადოებაში და რა თქმა უნდა, აქ მნიშვნელოვანია ცნობიერების ამაღლება და აქ მარტო ერთი, ორი ან სამი უწყება ვერაფერს გააკეთებს, თუ გარკვეული ღონისძიებები კომპლექსურად არ იქნება განხორციელებული, ასევე მნიშვნელოვანი არის ის, რომ რეაგირება ხდებოდეს ადეკვატურად ნებისმიერ დარღვევასთან დაკავშირებით.

ქალთა უფლებებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციები პოლიციის ეფექტური მუშაობის აუცილებლობაზე აკეთებენ აქცენტს, თქვენ თუ მოგმართავენ მსგავსი პრობლემით, რომ ვთქვათ, პოლიციამ არასათანადო ყურადღება გამოიჩინა?

იყო ერთ-ერთი სამწუხარო შემთხვევა, როცა მოხდა მიმართვა პოლიციისადმი, მაგრამ პოლიციამ არ მოახდინა რეაგირება და შემდეგ უკვე დადგა სამწუხარო შედეგი . ასეთი შემთხვევები სამწუხაროდ ბევრია და რეაგირება რიგ შემთხვევებში არის დაგვიანებული. ცალკე პრობლემა იყო ის, რომ როცა ხდებოდა განმეორებით მიმართვა პოლიციისადმი, რეაგირება ამ შემთხვევაშიც იყო დაგვიანებული.

თუმცა, ზოგადად გაზრდილია ორდერების რაოდენობა და პოლიციის მხრიდან ბოლო ორი წლის განმავლობაში შეიძლება ითქვას, რომ დაიწყო რეაგირება ასეთ ფაქტებზე, მაგრამ ეს არაა საკმარისი, ყველა უწყება უნდა იყოს ამ პროცესში ჩართული და ეს ალბათ მხოლოდ ტრენინგებით ვერ შემოისაზღვრება. თუნდაც წინადადებები, რომლებიც მოიცავდა ფემიციდის როგორც ცალკე მუხლის და რომ დამამძიმებელი გარემოება იყოს მაგალითად სქესის ნიშნით ადამიანის მკვლელობა, ეს პარლამენტმა გასულ წელს არ მიიღო, ასევე იყო დაყენებული რეკომენდაცია კვოტირების შესახებ, მათ შორის ჩვენც ვიზიარებდით ამას. ეს პრობლემა დგას, რადგან არ იყო ასეთი ინიციატივები მხარდაჭერილი .
რაც შეეხება ჩვენთან მომართვიანობას, ბოლო წლებში სტატისტიკა და ტენდენცია ძირითადად შენარჩუნებულია, გასულ წელს გენდერულ დეპარტამენტში იყო 155 საქმე, 2015-ში 161 საქმე, ძირითადად სწორედ ქალთა მიმართ ძალადობის კუთხით , რეგიონებშია განსაკუთრებით გაზრდილი მომართვიანობა. რადიკალური ნაბიჯებია, მე ვფიქრობ, გადასადგმელი ხელისუფლების მხრიდან.

როგორც ვიცით, ოჯახში ძალადობის დროს, როცა ამას ბავშვი ესწრება, არ ხდება მისი როგორც ძალადობის მსხვერპლის იდენტიფიცირება, ხომ არ მიგიმართავთ ამასთან დაკავშირებით რეკომენდაციით, ან ხომ არ გეგმავთ მიმართოთ?

ზოგადად არასრულწლოვანთან მიმართ ირიბი ძალადობის შემთხვევები არა ერთია. ეს კიდევ უფრო პრობლემურია, რადგან იდენტიფიცირება ვერ ხდება და შესაბამისად, რეაგირებაც ვერ ხერხდება და ორმაგად იჩაგრება შეიძლება ითქვას არასრულწოვანი. ამაზე გვისაუბრია და საპარლამენტო ანგარიშშიც გვექნება უფრო დეტალურად. ყოველწლიურად 400-500 საჩივარი განცხადება შემოდის , რომელიც ეხება ბავშვთა უფლებების დაცვას და ძალადობა იქაც მოწინავე პოზიციაზეა თუ დავახარისხებთ. გასულ წელს ბავშვთა უფლებების კუთხით 201 საქმე დასრულდა, მაგრამ მომართვიანობა იყო უფრო მეტი 382 საქმე იყო ბავშვთა უფლებების სავარაუდო დარღვევის ფაქტებზე.

ხომ არ ფიქრობთ, რომ სხვადასხვა სოციალური ჯგუფები უნდა ჩაერთონ ამ კუთხით, ვთქვათ, კლინიკები, პედიატრები და ა. შ.

არა მხოლოდ ისინი და არა მხოლოდ არასამთავრობო ორგანიზაციები, ცნობადი ფიგურები თუნდაც, მედია კიდევ უფრო მეტად, თუნდაც რელიგიური ლიდერები, თუნდაც ადამიანები, რომლებსაც გარკვეული ავტორიტეტი გააჩნიათ საზოგადოებაში და რაც უფრო მეტი ადამიანი იქნება ჩართული ასეთი საკითხების წამოწევაში, მე ვფიქრობ, უფრო შესაძლებელი იქნება რომ შედეგი დადგეს. მხოლოდ კანონის შეცვლას ხშირ შემთხვევაში არ მოსდევს რეალური შედეგი, ამიტომ პრაქტიკის შეცვლაზე უნდა ვიფიქროთ.
 

Comments
Loading...